Je denkt dat je slaapkamer donker genoeg is. Het gordijn zit dicht, het licht is uit, klaar. Toch tonen Nederlandse slaaponderzoeken keer op keer hetzelfde beeld: we liggen lang genoeg in bed, maar worden alsnog moe wakker. Volgens onderzoek van Beter Bed onder ruim duizend Nederlanders tussen de 30 en 55 haalt meer dan de helft de aanbevolen 7 tot 8 uur, maar staat toch 24 procent moe op. Bij vrouwen loopt dat zelfs op tot 34 procent. Een van de meest onderschatte oorzaken zit letterlijk voor je neus: het beetje licht dat nog door je gordijn sijpelt.
Je hersenen registreren elk sprankje licht
Je slaapkamer hoeft niet fel verlicht te zijn om je nachtrust te verpesten. Al bij 5 tot 10 lux, ongeveer het licht van een straatlantaarn door een dun gordijn, remt je lichaam de aanmaak van melatonine met meer dan de helft af. Voor echt diepe slaap wil je onder de 0,1 lux zitten, praktisch pikdonker dus. Onderzoekers van het Nederlands Herseninstituut, waaronder slaaponderzoeker Eus van Someren, wijzen er bovendien op dat negen op de tien Nederlanders wel genoeg uren slapen, maar dat de kwaliteit van die uren vaak achterblijft. Genoeg tijd in bed liggen is dus iets anders dan goed slapen, en licht speelt daarin een grotere rol dan de meeste mensen beseffen.
De cijfers zijn niet alleen vervelend voor jou persoonlijk. Uit onderzoek van SEO Economisch Onderzoek, aangehaald door de NOS, blijkt dat 1,4 miljoen Nederlanders structureel slecht slapen. Dat kost de economie bijna 3 miljard euro per jaar aan ziekteverzuim en verminderde productiviteit. Een deel van die schade is met een paar euro aan raamdecoratie te voorkomen.
Het verschil tussen dim-out en blackout
In winkels en webshops kom je twee termen tegen die veel mensen door elkaar halen. Dim-out gordijnen blokkeren zo'n 90 tot 98 procent van het licht. Dat klinkt indrukwekkend, maar die overgebleven 2 tot 10 procent is precies genoeg om je melatonineproductie te verstoren. Echte blackout stof blokkeert vrijwel 100 procent van het licht dankzij een extra coating of een dichte weeflaag aan de achterkant van de stof.
Het verschil merk je vooral in de zomer, wanneer het om vijf uur 's ochtends alweer licht wordt, of als je in de stad woont met straatverlichting pal voor je raam. Ben je van plan om toch te investeren in kamerhoge gordijnen voor het optische effect, controleer dan meteen of de stof ook als blackout is gelabeld. Je combineert dan een ruimtelijk effect met een functionele upgrade.
Zo herken je een slaapkamer die niet donker genoeg is
Ga een nacht bewust liggen kijken in plaats van meteen je ogen dicht te doen. Zie je de contouren van je kast of het plafond nog terug? Dan is er te veel licht. Let ook op deze veelvoorkomende lekken:
- Het standby-lampje van je tv, router of oplader, vaak fel genoeg om zichtbaar licht te werpen op een muur
- De kier aan de zijkant van je gordijn, waar straatlicht als een streep naar binnen valt
- Een gordijnrail die korter is dan je raam, waardoor licht langs de randen ontsnapt
- Ochtendlicht dat via een dakraam of Velux-raam naar binnen komt zonder verduisteringsrolgordijn
Een simpele test: houd overdag je telefoon met de zaklamp aan tegen de binnenkant van je gordijn. Zie je licht doorschijnen, dan doet je slaapkamer 's nachts hetzelfde met straatverlichting.
Waar je op moet letten bij het kopen van verduisterende gordijnen
Niet elk gordijn met het label "verduisterend" houdt evenveel licht tegen. Let op deze punten voordat je bestelt:
- Stofgewicht. Hoe zwaarder de stof, hoe minder licht er doorheen komt. Kijk naar het aantal gram per vierkante meter als de webshop dat vermeldt.
- Overlap boven het raam. Een rail die 15 tot 20 centimeter breder is dan het kozijn en tot boven het plafond doorloopt, voorkomt dat licht via de zijkanten binnenkomt.
- Zijgeleiders of een plooiband. Sommige rolgordijnen hebben zijrails die het gordijn strak tegen het kozijn houden, wat voor bijna volledige verduistering zorgt.
- Dubbele laag. Combineer een dun vitrage of linnen gordijn met een blackout gordijn erachter. Overdag laat je licht binnen, 's nachts trek je alleen de zware laag dicht.
Twijfel je nog over de rest van je slaapkamerinrichting? In onze tips voor het inrichten van je slaapkamer lees je hoe je licht, kleur en indeling op elkaar afstemt.
Andere trucs die je vannacht al kunt toepassen
Nieuwe gordijnen bestel je niet in vijf minuten, maar je slaapkamer donkerder maken wel. Plak een stukje elektriciteitstape over standby-lampjes van elektronica. Zet je telefoon op de gang of met het scherm naar beneden. Heb je nog geen tijd voor nieuwe raamdecoratie, dan werkt een goed slaapmasker als tussenoplossing, al blijft dat minder comfortabel dan een écht donkere kamer.
Denk ook aan de rest van je slaapomgeving. Een matras dat niet meer bij je past, ondermijnt al je moeite met verduistering. Weet je niet of je op traagschuim of koudschuim beter ligt, dan lees je dat in ons artikel over traagschuim versus koudschuim matrassen.
Dit merk je al na een paar nachten
Verduistering is een van de weinige slaapaanpassingen waarvan het effect je meteen opvalt. Mensen die overstappen van dunne naar echte blackout gordijnen melden vaak dat ze minder vaak wakker worden rond zonsopgang en makkelijker in slaap vallen als ze 's avonds nog wat licht buiten zien. Het kost je een middag om je slaapkamer door te lopen, kieren op te sporen en eventueel een nieuwe rail te bestellen. Vergeleken met de miljarden die slecht slapen de Nederlandse economie kost, is dat een kleine moeite voor een direct merkbaar resultaat.